تریاق اربعه

پادزهر سموم، دفع بیماری‌های سرد و قولنج و باد، پاکسازی رحم

تریاق اربعه/teryāq-e ’arba’e/ 

 

شکل دارویی: معجون و کپسول

موارد مصرف: پادزهر سموم، دفع بیماری‌های سرد و قولنج و باد، پاکسازی رحم

توضیحات:

جنتیانا: قابض و به‌غايت ملطف و جالي و محلل و منقي و مفتح سدد و مسكن اوجاع بارد و به سبب قوت قابضه و ترياقيه كه دارد حمايت كننده قلب از اذيت سموم است و مدر بول و مخرج جنين است و آشاميدن آن جهت امراض مذكور و ورم جگر و سپرز و عسر البول و احتباس حيض مفید است. آشاميدن مقدار يك مثقال عصاره آن با آب جهت درد پهلو و معده و كبد بارد و سقطه و وهن عضل و اطراف آن و التواى (پیچش) عصب نافع‏ است.

حب الغار: محلل و مفرح و مقوى و مدر و ترياق سموم‏ است. آشاميدن حب آن جهت تحليل رياح غليظ و مغص و قولنج و امراض جگر و سپرز و با عسل جهت قرحه امعا مفید است. حب آن مفتت حصات و حمول آن مسقط جنين‏ است. جهت اوجاع مفاصل و اعصاب و درد كمر و غيرها مفید است.

زراوند طویل: ترياق سموم نباتي و حيواني و جالي و جاذب و محلل و مقطع بلغم و مفتح سدد و مفتت حصات و مدر بول و حيض و كشنده كرم معده و حب القرع و قمل بدن و جهت استرخاى عصب و تشنج امتلائي و تنقيه سينه و كبد و تصفيه رنگ رخسار و دفع رياح‏ مفید است. فرزجه آن جهت احتباس حيض مجرب و در اخراج جنين به‌غايت مؤثر است.

مرّ مکی: جالي و مجفف و قابض بي لذع و مفتح و منضج و مسهل و ملين و ملزق و محلل رياح و اورام بارد بلغمي و از جمله ادويه جليله و عظيم النفع است و داخل تراكيب كبار كرده مى‏شود و حافظ و مانع تعفن اخلاط است. آشاميدن آن با اشياى مناسبه جهت امراض سينه و سرفه مزمن رطوبي و ربو و عسر النفس و نفس الانتصاب و درد پهلو و سينه مفيد است. آشاميدن صافى خالص آن جهت استرخاى معده و نشف رطوبات آن و تنقيه اعضاى باطني و تحليل نفخ و رياح و خون منجمد در رحم و تليين بطن و اسهال ماء اصفر و بلغم و قروح امعا و سحج و مغص ريحي و بلغمي و ورم طحال و اخراج ديدان و حب القرع و جنين و ادرار بول و حيض موقوف شده و وجع كلیه و مثانه و تليين صلابت آن و تفتيح و انضمام فم آن مفید است. همچنین، آشاميدن و ضماد كردن آن جهت اوجاع مفاصل و عرق النسا و نقرس‏ مفید است.

در قرابادین کبیر چنین آمده که تریاق اربعه، محلل رياح غليظ و مصلح كبد و طحال است اصلاحى عظيم و مفتح سده‌ها و از براى سم مار و عقرب و عنكبوت و جميع جانوران گزنده زهردار و صرع و خفقان و جميع امراض بارد نافع است و ادرار فضلات محتبس به سبب برودت و اخراج جنين ميت و تسهيل ولادت مي‌كند و قولنج مي‌گشايد و جميع امراض بارد را نافع است. 

اجزاء فراورده: حب الغار، جنتیانا، عسل، زراوند طویل، مرّ مکی

نحوه اثر دارو از دید طب سنتی: محلل ریاح و اورام بارد، مفتح سدد، قابض، مدر و مدر طمث، دارای قوه تریاقی

مزاج کلی دارو: گرم و خشک

منع مصرف: در افراد مبتلا به خونریزی‌های داخلی (مانند خونریزی شدید زنان) ممنوع است.

عوارض جانبی: در برخی افراد موجب سردرد و آبریزش از چشم می‌شود. در این صورت مصرف دارو را به مدت 3 الی 5 روز قطع کنند. در ابتدای مصرف این دارو، احتمال دارد که بیمار دچار درد مفاصل شود، که نشانه ریزش مواد و در حقیقت نشانه عمل کردن داروست و نه عوارض آن.

ممکن است باعث یبوست شود که در این صورت بهتر است همراه با گلقند تجویز شود.

دستور مصرف: در صورت استفاده از معجون، یک قاشق مرباخوری و در صورت تجویز کپسول، 4 عدد صبح ناشتا و شب موقع خواب میل شود. برای پیشگیری از عوارض و احتیاط بیشتر می‌توان ابتدا از یک نخود یا دو کپسول صبح ناشتا و شب موقع خواب شروع کرد. در این زمان در صورت مشاهده عارضه، مصرف دارو به مدت 3 الی 5 روز قطع شده و پس از رفع عارضه دوباره شروع می‌شود. دارو ترجیحا در 15 روز اول در دو وعده مصرف شده و بعد از این مدت فقط صبح ناشتا مصرف شود. دوره درمان باید 3 ماهه باشد.

تداخلات دارویی: در مصرف کنندگان داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین، هپارین، و داروهای ضد پلاکتی با احتیاط مصرف شود.

مصرف در حاملگی و شیردهی: در دوران حاملگی و شیردهی ممنوع است و بهتر است حتی الامکان برای اطفال زیر 12 سال نیز استفاده نشود و داروهای جایگزین به‌کار رود.

نکات قابل توصیه: پس از مصرف تریاق اربعه به دلیل حرکت اخلاط برای دفع شدن، ممکن است ریزش اخلاط در اعضای ضعیف رخ دهد و این اعضا دردناک شوند. در این‌صورت می‌توان به مدت سه الی هفت روز دارو را قطع کرد و مجددا شروع کرد.

منابع:

  1. عقیلی خراسانی، مخزن الادویه، تهران: انتشارات باورداران، 2001
  2. ابن سینا، قانون فی الطب، بیروت: انتشارات العلامی، 2005
  3. عقیلی خراسانی، قرابادین کبیر، موسسه تحقیقات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی ایران، 2007
  4. American Herbal Products Association's Botanical Safety Handbook-CRC Press (2013)
  5. PDR 2008

 

 

 

  • نام:تریاق اربعه
  • خواص دارو: پادزهر سموم، دفع بیماری‌های سرد و قولنج و باد، پاکسازی رحم
  • اجزای دارو: حبّ الغار، جنطیانا، مُرّ مکّی، زراوند طویل؛ عسل کف‌گرفته
  • زمان، مقدار، و روش مصرف: صبح ناشتا و شب موقع خواب، یک قاشق مرباخوری.
  • ملاحظات مصرف: صبح ناشتا و شب موقع خواب از یک نخود شروع کنند. اگر عوارضی چون سردرد و آب‌ریزش از چشم مشاهده شد، مصرف دارو را به مدت سه تا پنج روز قطع کنند و دوباره ادامه دهند. در ابتدای مصرف این دارو، احتمال دارد که بیمار دچار درد مفاصل شود که نشانۀ ریزش مواد و عمل کردن داروست نه عوارض آن. مصرف این دارو برای زنان باردار و شیرده ممنوع است.
برای دریافت فایل پیوست روی کادر کلیک کنید