اکسیر

مقوّی معده؛ حافظ صحت معده؛ اشتهاآور؛ زایل کنندۀ رطوبات معده؛ رافع ثقل معده، ریاح، سوء هاضمه؛ مدرّ بول؛ مقوّی باه؛ مفید در کم‌خونی.

شربت مغنی (اکسیر)/šarbat-e moqni (’eksir)/ 

 

شکل دارویی: شربت 
موارد مصرف: تقویت و حفظ صحت معده؛ باز کننده اشتها؛ از بین برنده رطوبات، سوءهضم، تخمه و ریاح معده و درد معده ناشی از ریاح و رطوبات زائد؛ رفع حدت اخلاط و منی؛ برطرف کننده كم‌خوني و ملاست معده
توضیحات: این دارو به دلیل وجود خبث الحدید، کمبود آهن را برطرف می‌کند. طبق قواعد کتب طب سنتی، خبث الحدید و فراورده‌های آن موجب رفع حدت اخلاط ومنی و رفع سرعت انزال، کمبود آهن، بثورات مسطح، و باعث نیکویی رنگ رخسار می‌شود. فراورده‌های خبث الحدید در درمان نزف‌‌الدم، و نفث‌الدم نیز مؤثر هستند.
زمانی که معده دچار استرخا می‌شود رفع استرخا به چند روش انجام می‌گیرد: خوردن داروی عفص و قابض مانند آمله؛ داروی مقطع محلل مانند قرنفل (که ملاست معده را زایل می‌کند و پرزهای آن را می‌شوید)؛ مواد دارای ترشی، شوری و تندی مانند لیمو، کوامخ (در بیشتر موارد، شور هستند) و خردل (که اشتهای طعام را برمی‌انگیزند و بافت معده را فشرده می‌کنند)؛ دارویی مانند زنجبیل (که باعث تحلیل ریاح و رطوبات باقیمانده در معده می‌شود)؛ باز کردن سده‌های آن با دارویی مانند صبر؛ برانگیختن قوای معده با دارویی مانند زعفران؛ و حفظ حرارت غریزی معده با دارویی مانند مصطکی. کسی که با مراعات شرایط زمان و مکان و سن بر این دارو مداومت کند و عادات غلط غذایی را ترک کند به فساد خلط و بیماری‌های ناشی از آن مبتلا نمی‌شود (2). به گفته صاحب کتاب تذکره، این دارو در برانگیختن شهوت جنسی هم مؤثر است (3). این دارو در تمام طول دستگاه گوارش جذب مي‌شود ولي جذب عمده آن از دوازدهه و ابتداي ژوژنوم است. به همین دلیل توصیه شده قبل از وعده غذایی مصرف شود. 
اجزاء فراورده: زنجبیل، کراویا، انیسون، بادام، چلغوزه تفت داده، میخک، بالنگ خشک، مصطکی، عود هندی، زعفران، برگ سداب، آمله، خبث الحدید مدبر، سعد کوفی، عرق نعناع، آب سیب، آبلیمو، عرق مورد، گلاب، عرق کاسنی، عرق شاهتره، عسل کف نگرفته
آثار دارو از دید طب سنتی: قابض، مقوی جگر، معده، و قوه هاضمه؛ محلل ریاح؛ ملطف؛ مفتح سدد و مجفف رطوبات زائد؛ مسمن بدن؛ مولد دم صالح و مسکّن حدت اخلاط؛ مدر ادرار و شیرافزا 
مزاج کلی دارو: معتدل مایل به گرمی
منع مصرف: این دارو در هموسیدروز، هموكروماتوز و غلظت خون سوداوی و رسوب آهن نباید مصرف شود. بهتر است به طور مداوم برای بیماران مبتلا به آلرژی به چاشنی‌های گرم تجویز نشود.
عوارض جانبی: سياه شدن مدفوع، و در برخی موارد سياه شدن دندان‌ها گزارش شده است.
دستور مصرف: یک ساعت قبل از ناهار و یک ساعت قبل از شام یک قاشق غذاخوری از شربت را در یک استکان آب خنک حل کرده و میل کنند.
تداخلات دارویی: به دلیل وجود آهن در ترکیب دارو در زمان مصرف شربت عنصلی تجویز نشود. بین مصرف تركيبات حاوي كلسيم و منيزيم شامل مكمل‌هاي مينرال، آنتاسيدها، بي كربنات‌ها، اگزالات‌ها و فسفر و شربت اکسیر دو تا سه ساعت فاصله رعایت شود. این دارو با آزمون‌هاي انجام شده براي تشخيص وجود خون در مدفوع تداخل مي‌كند.
مصرف در حاملگی و شیردهی: تاکنون از مصرف این دارو در زمان بارداری و شیردهی عوارضی گزارش نشده است.
نکات قابل توصیه: برای سرد مزاجان با عرق زنیان و برای گرم مزاجان بدون عرق زنیان مصرف شود. وجود گاز در شیشه و ترش شدن مزه دارو نشانه فساد آن است. برای افزایش ملایم آهن خون با توجه به طعم دارو این دارو از بین فراورده‌های طب سنتی حاوی آهن توصیه می‌شود.
منابع:
1- عقیلی خراسانی، مخزن الادویه، تهران: انتشارات باورداران، 2001
2- انطاكى، داود بن عمر، النزهة المبهجة في تشحيذ الأذهان و تعديل الأمزجة، موسسة البلاغ - قم، چاپ: اول، 1420 ه.ق.
3- انطاكى، داود بن عمر - أحد تلامذته، تذكرة أولي الألباب - الجامع للعجب العجاب، مؤسسه الاعلمي للمطبوعات - بيروت، چاپ: اول.
Moghni (Exir) syrup
Drug form: Syrup
Indications: a tonic for stomach and an appetizer, effective in preserving stomach health, eliminating excessive moisturesand flatus of stomach, dyspepsia, and gastric pain due to moistures and winds; treating intense heat of semen and other humors; improving anemia and abnormal smoothness of stomach mucosal layer.
Comments: This drug can reverse iron deficiency because of ferri oxidum (Fe2O3, Fe3O4) (iron dross). According to the traditional textbooks ferri oxidum (iron dross) and its preparations relieve intense heat of semen and other humors and improve premature ejaculation, iron deficiency, flat papules, and cause healthy skin color. Products of ferri oxidum are effective in treating bleeding and hemoptysis.
Treatment of lax gastric mucosa takes place in several ways: use of an astringent drug such as amla; a fragmenting and dissolving agent for example clove (which removes abnormal smoothness of stomach mucosal layer and washes gastric villi); sour, salty and bitter edibles such as lemon, salted sauce, and mustard (which stimulate appetite and compress the gastric tissue); an agent like ginger (which dissolves flatulence and residual moistures of stomach); unclogging the obstructed ducts with drugs such as Aloe; to stimulate stomach powers with drugs like saffron; and preservation of stomach innate heat with a drug such as Mastic.
Everyone who consumes this drug regularly in view of the time, place, and age conditions and leaves unhealthy nutritional habits will not be affected by putrefaction of humors and related diseases (2). According to the author of “Tazkerah” this drug is also effective in arousing sexual desire (3). The drug is absorbed all through the gastrointestinal tract but the main part of absorption occurs in duodenum and the beginning of jejunum. Thus, the drug is recommended to be taken before meal. 
Ingredients: Zingiber officinalis, Carum carvi, Pimpinella anisum, Prunus amygdalus, Pinus gerardiana, Eugenia caryophyllata, Citrus medica, Pistacia lentiscus, Aloexylon agallochum, Crocus sativus, Ruta graveolens, Phyllanthus emblica, Ferri oxidum, Cyperus longus, Mentha piperita distilled water, Malus orientalis juice, Citrus lemon juice, Myrtus communis distilled water, Rose water, Cychorium intybus distilled water, Fumaria officinalis distilled water, Honey
Traditional mechanisms of action: astringent; a tonic agent for liver, stomach, and digestion; dissolvent of flatus; effective in thinning down; unclogging and desiccation of excessive moistures; fattening; producing healthy blood and alleviating humors intense heat; a diuretic and lactiferous drug
Drug temperament: moderate inclined toward hotness
Contraindications: This drug is contraindicated in hemosiderosis, hemochromatosis, high levels of black bile in the blood, and excessive deposition of iron in the body tissues. It is better not to be prescribed continuously for patients with allergy to hot spices.
Side effects: In some cases black stool and black teeth are reported.
Administration and dosage: 1 tablespoon of syrup dissolved in 1 teacup cold water taken orally an hour before lunch and dinner.
Interactions: This preparation should not be taken in the duration of treatment with Onsoly syrup because of iron in its composition. An interval of 2 to 3 hours should be observed between consumption of Exir syrup and mineral supplements, antacids, bicarbonates, oxalates, and phosphor. The drug interferes with fecal occult blood test.
Pregnancy and lactation: No adverse effects expected in these two periods.
Recommendations: Prescribe this syrup with Carum copticum distilled water for patients with hot temperament and without this distilled water for persons with cold temperament. Gas in glass and sour taste are the signs of drug putrefaction. This syrup is recommended for gently increase of serum iron and has a good taste.
References:
 
1- Aqili-Khurasani. Makhzan -al-Adviyah (The Storehouse of Medicaments). Tehran: Bavardaran publication; 2001. 
2- Antaki,Davood-ebn-omar, Alnozhat-al-mobahajah fi tashhiz-al-azhan, Qom: al-balaagh institute, 1420 AH
3- Antaki,Davood-ebn-omar, Tazkeraholel-albabaljame’lelajab-al-ojab, Beirut, Lebanon: Alaalami Beirut library Press

 

  • نام:اکسیر
  • خواص دارو: مقوّی معده؛ حافظ صحت معده؛ اشتهاآور؛ زایل کنندۀ رطوبات معده؛ رافع ثقل معده، ریاح، سوء هاضمه؛ مدرّ بول؛ مقوّی باه؛ مفید در کم‌خونی.
  • اجزای دارو: زنجبیل،کراویا، انیسون، بادام ، چلغوزۀ تفت داده، میخک؛ بالنگ خشک، مصطکی، عود هندی؛ زعفران، برگ سداب، آمله، خبث الحدید مدبّر، سعد کوفی؛ عرق نعناع؛ آب سیب، آب لیمو، عرق مورد؛ گلاب؛ عسل.
  • زمان، مقدار، و روش مصرف: یک ساعت قبل از ناهار و یک ساعت قبل از شام، یک قاشق غذاخوری از شربت در یک استکان آب خنک.
  • ملاحظات مصرف: برای سردمزاجان با عرق زنیان و برای گرم‌مزاجان بدون عرق زنیان مصرف شود.
برای دریافت فایل پیوست روی کادر کلیک کنید