اسطوخودوسی

صاف کننده خون از دردی، زایل کننده وسواس، مالیخولیا و محلل صلابات

دمنوش اسطوخودوسی/damnuš-e ’ostoxoddusi/ 

 

شکل دارویی: پودر جوشانده

موارد مصرف: مطبوخ اسطوخودوس منقول از تذكره شيخ داوود انطاكى نافع از براى اخلاط سوداوى و اخلاط محترقه و صلابات و وسواس و جنون و ماليخوليا (غم و سودازدگی) و عرق النسا و مفاصل و صافى نمودن خون و كدورت حواس و افكار فاسده مجرب است.

توضیحات:

بسفایج: مسهل مره سودا و بلغم غليظ، و جهت دفع سودا و بیماری‌های سوداوى و مفاصل و تنقيه امعا مفید است. به‌جهت آنكه استفراغ جوهر سودا از قلب و دماغ مى‏نمايد مفرح بالعرض است.

افتیمون: محلل و ملطف و مفتح سدد و به تنهائي، مسهل سودا و بلغم است و به سبب تنقيه سودا جهت امراض دماغي و عصباني از قبيل صداع و تشنج امتلائي و صرع و ماليخوليا و مانيا و جنون و كابوس و وسواس سوداوى و فالج و لقوه و خدر و تفريح قلب مفید است و موافق امزجه پيران و مشایخ و به‌خاصيت جهت امراض سوداوى و تنقيه سودا بي‌عديل است.

عناب: منضج اخلاط غليظ و ملين صدر و احشا و صاف كننده خون و مولد خون صالح و مسكن التهاب و تشنگى و حدت خون و گرمي است.

سپستان: تسكين دهنده حدت صفرا و عطش و حرقت البول حادث از حدت صفرا و اسهال محرورالمزاج و مواد سوداوى و بلغم شور و اصلاح کننده ادويه مسهله و تب‌هاى حار صفراوي و دموي و بلغم شور و سحج عارض از شرب ادويه حاد، نافع است.‏

بابونه: ملطف و محلل بى‏جذب و مفتح و مقوى دماغ و اعصاب و باه و با قوت ترياقيه و مدر عرق و شير و بول و حيض و جهت امراض دماغي و درد سر و نزلات و تحليل بقاياى رمد و تحليل رياح گوش و ربو و يرقان و تسكين اعيا و درد سينه و جگر و احشا و مقعد و رحم و تحليل و تليين اورام آن‌ها و بيضه و سایر اعضا و تفتيت حصات مثانه و اخراج مشيمه و دفع عفونت سودا و بلغم و حميات عفوني و قولنج و ايلاوس و عسر البول و عسر ولادت و جرب رطب و احتباس حيض نافع است و بدن را از اخلاط ردي پاك گرداند.

اسطوخودوس: محلل و ملطف و جالي و مفتح سده‌ها و مقوى بدن و دل و دماغ و احشا و جميع قواى ظاهرى و باطني و قوت مذكره و مفكره و مصفى روح و مفرح و جهت بیماری‌های اعضای عصبی مفید و مسهل و دافع اخلاط فاسد بلغمي رطب و سوداوي و مختص دماغ است و همچنين جهت امراض كبدى و طحالى‏ نافع است. فضول دماغي و رطوبات مرخي را تنقيه مى‏نمايد و مانع عفونات و انصباب نوازل به اعصاب است و مقوى و مسخن آن‌هاست و روح دماغي را تلطيف مى‏نمايد.

کافشه: قليل الغذا و مسهل و مخرج بلغم رقيق و اخلاط محترقه و محلل رياح‏ است.

قنطوریون نوع کبیر: محلل و قابض و جالی است.

سورنجان: مسهل اقسام بلغم از اعضاى بعيده و اقاصي بدن و با قوت قابضه و مفتح سدد و جاذب اخلاط لزجه از عمق بدن خصوصا از مفاصل و رافع يرقان و سپرز است.

اجزاء فراورده: عناب، سپستان، بسفایج، بابونه، اسطوخودوس، افتیمون، کافشه، قنطوریون، سورنجان

نحوه اثر دارو از دید طب سنتی: مسهل سودا و بلغم، محلل، ملطف، مفتح سده، مصفی روح، منقی دماغ، مفرح

مزاج کلی دارو: گرم و خشک

منع مصرف: خونریزی شدید از اعضای داخلی یا زخم گوارشی،‌ ابتلا به فشارخون کنترل نشده (سورنجان)، مصرف همزمان این گیاه با داروهای ضد انعقادی یا ضد پلاکتی

در افراد مسن و بیماران ناتوان و کسانی که مبتلا به بیماری قلبی، کلیوی یا گوارشی به دلیل وجود سورنجان  با احتیاط مصرف شود.

عوارض جانبی: ممکن است باعث تهوع، و یا افزایش شدت خونریزی قاعدگی شود.

دستور مصرف: نیم ساعت پیش از صبحانه و شب پیش از خواب یک کیسه از دارو را در يك‌ ليوان آب به مدت 10 دقيقه با حرارت ملايم بجوشانند و تا گرم است بنوشند.

تداخلات دارویی: گزارش نشده است.

مصرف در حاملگی و شیردهی: در این دو دوره ممنوع است.

نکات قابل توصیه: این دارو نباید با شیرینی‌ها مانند قند یا نبات مصرف شود زیرا خاصیت درمانی آن از بین می‌رود. برای تلخ نشدن بیش از حد دارو، با حرارت ملایم جوشانده شود. این دارو بهتر است با کپسول سفوف سبعه تجویز شود تا دفع اخلاط سوداوی به بهترین وجه صورت گیرد.

منابع:

  1. عقیلی خراسانی، مخزن الادویه، تهران: انتشارات باورداران، 2001
  2. ابن سینا، القانون فی الطب، جلد 1، بیروت: انتشارات العلامی، 2005
  3. حکیم ارزانی، ميزان الطب، قم، مؤسسه فرهنگى سماء، 1380.
  4. حکیم اعظم خان، اكسير اعظم، تهران: موسسه تحقیقات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل، 2008

 

 

 

 

 

 

 

  • نام:اسطوخودوسی
  • خواص دارو: صاف کننده خون از دردی، زایل کننده وسواس، مالیخولیا و محلل صلابات
  • اجزای دارو: عناب، سپستان، بسفایج، بابونه، اسطوخودوس، افتیمون، کاشفه، قنطوریون
  • زمان، مقدار، و روش مصرف: هر 8 تا 12 ساعت، یک قاشق غذاخوری از پودر را در یک‌ونیم لیوان آب به مدت ده دقیقه با حرارت ملایم بجوشانند تا یک لیوان از آن باقی بماند. سپس آن را صاف کنند و تا گرم است بنوشند.
برای دریافت فایل پیوست روی کادر کلیک کنید